Bağışıklık sistemi, vücudu bakteri, virüs ve diğer mikroorganizmalara karşı korumak için birçok farklı savunma mekanizması kullanır. Bu savunmanın önemli parçalarından biri immünoglobulinler, yani antikorlardır.
Kan tahlillerinde sık karşılaşılan IgG, IgA ve IgM değerleri farklı immünoglobulin sınıflarını ifade eder.
Bu değerlerden birinin düşük çıkması tek başına primer immün yetmezlik tanısı anlamına gelmez. Sonuçların kişinin yaşı, enfeksiyon geçmişi, diğer laboratuvar bulguları, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden hastalıklarla birlikte değerlendirilmesi gerekir.
İMMÜNOGLOBULİN NEDİR?
İmmünoglobulinler, bağışıklık sisteminin yabancı maddeleri ve mikroorganizmaları tanımasına yardımcı olan antikorlardır.
B lenfositlerinden gelişen plazma hücreleri tarafından üretilirler.
Başlıca immünoglobulin sınıfları şunlardır:
- IgG
- IgA
- IgM
- IgE
- IgD
Her immünoglobulin sınıfının bağışıklık sisteminde farklı görevleri vardır.
Primer immün yetmezliklerin değerlendirilmesinde özellikle IgG, IgA ve IgM düzeyleri önem taşır.
IgG NEDİR?
IgG, kanda bulunan başlıca immünoglobulin sınıfıdır.
Bakteri ve virüsler gibi birçok enfeksiyon etkenine karşı gelişen bağışıklık yanıtında önemli rol oynar.
IgG’nin görevleri arasında:
- Mikroorganizmaların tanınmasına yardımcı olmak
- Toksinlerin ve bazı mikroorganizmaların etkisizleştirilmesine katkı sağlamak
- Bağışıklık hücrelerinin mikroorganizmaları ortadan kaldırmasını kolaylaştırmak
- Daha önce karşılaşılan bazı enfeksiyonlara karşı oluşan antikor yanıtının sürdürülmesine katkıda bulunmak
yer alır.
IgG ayrıca plasentadan geçebilen temel immünoglobulin sınıfıdır ve gebelik sırasında anneden bebeğe pasif bağışıklık aktarılmasına katkı sağlar.
IgG DÜŞÜKLÜĞÜ NE ANLAMA GELİR?
IgG düşüklüğünün birçok farklı nedeni olabilir.
Bazı primer immün yetmezliklerde IgG üretimi yetersiz olabilir. Ancak IgG düşüklüğü yalnızca doğuştan bağışıklık sistemi hastalıklarında görülmez.
Sekonder yani sonradan gelişen nedenler de IgG düşüklüğüne yol açabilir.
Bu nedenle düşük IgG sonucu görüldüğünde yalnızca laboratuvar değerine bakılarak tanı konulmaz.
IgG DÜŞÜKLÜĞÜNDE HANGİ BELİRTİLER GÖRÜLEBİLİR?
Antikor eksikliğinin klinik olarak önemli olduğu bazı kişilerde tekrarlayan enfeksiyonlar görülebilir.
Özellikle:
- Tekrarlayan sinüzit
- Kulak enfeksiyonları
- Bronşit
- Zatürre
- Uzun süren solunum yolu enfeksiyonları
- Sık antibiyotik kullanma ihtiyacı
dikkat çekebilir.
Ancak IgG değeri düşük olan herkes aynı belirtileri yaşamaz.
Bu nedenle laboratuvar sonucu ile kişinin enfeksiyon geçmişinin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
IgA NEDİR?
IgA özellikle vücudun dış ortamla temas eden mukozal yüzeylerinin korunmasında önemli rol oynayan bir immünoglobulindir.
IgA;
- Solunum yollarında
- Sindirim sisteminde
- Tükürükte
- Gözyaşında
- Diğer mukozal salgılarda
bulunabilir.
Bu nedenle IgA, mikroorganizmaların vücuda giriş yaptığı yüzeylerdeki bağışıklık savunmasının önemli parçalarından biridir.
IgA DÜŞÜKLÜĞÜ NE ANLAMA GELİR?
IgA düşüklüğünün derecesi ve klinik önemi kişiden kişiye değişebilir.
Bazı kişilerde düşük IgA bulunmasına rağmen belirgin bir sağlık problemi görülmeyebilir.
Bazı kişilerde ise:
- Tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları
- Sinüzit
- Kulak enfeksiyonları
- Sindirim sistemi enfeksiyonları
- Bazı alerjik veya otoimmün durumlar
daha sık görülebilir.
IgA düşüklüğünün tek başına değerlendirilmesi doğru değildir. IgG ve IgM gibi diğer immünoglobulinler ve kişinin klinik durumu da değerlendirilmelidir.
SELEKTİF IgA EKSİKLİĞİ NEDİR?
Selektif IgA eksikliği, IgA düzeyinin belirgin şekilde düşük olduğu veya saptanamadığı, buna karşılık diğer temel immünoglobulin düzeylerinin görece korunduğu bir primer immün yetmezlik durumudur.
Bazı kişiler tamamen belirtisiz olabilir ve IgA eksikliği başka bir nedenle yapılan kan tahlilinde tesadüfen fark edilebilir.
Bazı hastalarda ise tekrarlayan enfeksiyonlar veya başka bağışıklık sistemi sorunları görülebilir.
Tanı yalnızca tek bir laboratuvar sonucuna dayanılarak konulmamalıdır.
IgM NEDİR?
IgM, bağışıklık sisteminin yeni karşılaştığı birçok enfeksiyon etkenine karşı oluşturduğu erken antikor yanıtında önemli rol oynar.
Bir enfeksiyonla ilk karşılaşmada üretilen antikorların önemli bir bölümünü IgM oluşturabilir.
IgM aynı zamanda mikroorganizmaların etkisiz hale getirilmesine ve kompleman sisteminin aktive edilmesine katkıda bulunur.
IgM DÜŞÜKLÜĞÜ NE ANLAMA GELİR?
IgM düşüklüğü de farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.
Tek başına düşük IgM sonucu belirli bir hastalığın kesin göstergesi değildir.
Bazı primer immün yetmezliklerde görülebileceği gibi çeşitli sekonder nedenlerle de ortaya çıkabilir.
Bu nedenle IgM sonucu:
- IgG
- IgA
- Tam kan sayımı
- Enfeksiyon öyküsü
- Kullanılan ilaçlar
- Diğer klinik ve laboratuvar bulguları
ile birlikte değerlendirilmelidir.
IgG, IgA VE IgM ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Üçü de antikordur ancak bağışıklık sistemindeki görevleri ve vücuttaki dağılımları farklıdır.
IgG:
Kandaki temel immünoglobulin sınıfıdır. Uzun süreli antikor yanıtında ve birçok enfeksiyona karşı savunmada önemli rol oynar.
IgA:
Özellikle solunum ve sindirim sistemi gibi mukozal yüzeylerin korunmasında önemlidir.
IgM:
Birçok enfeksiyona karşı oluşan erken bağışıklık yanıtında önemli görev üstlenir.
Bu nedenle bağışıklık sisteminin değerlendirilmesinde yalnızca tek bir immünoglobuline bakmak her zaman yeterli değildir.
IgG, IgA VE IgM NORMAL DEĞERLERİ KAÇ OLMALIDIR?
Bu sorunun herkes için geçerli tek bir rakamsal cevabı yoktur.
Referans aralıkları:
- Yaşa
- Kullanılan laboratuvar yöntemine
- Laboratuvarın referans değerlerine
- Bazı fizyolojik ve klinik özelliklere
göre değişebilir.
Özellikle çocuklarda immünoglobulin düzeyleri yaşla birlikte önemli ölçüde değişebilir.
Bu nedenle internette bulunan bir “normal IgG değeri” ile kişinin kendi sonucunu karşılaştırması yanıltıcı olabilir.
En doğru değerlendirme, testi yapan laboratuvarın yaşa uygun referans aralıkları ve kişinin klinik durumu kullanılarak yapılmalıdır.
İMMÜNOGLOBULİN DÜŞÜKLÜĞÜ PRİMER İMMÜN YETMEZLİK ANLAMINA MI GELİR?
Hayır.
Bu nokta özellikle önemlidir.
IgG, IgA veya IgM düşüklüğü primer immün yetmezliklerde görülebilir ancak immünoglobulin düşüklüğünün sonradan gelişen nedenleri de vardır.
Bunlara sekonder immün yetmezlik nedenleri denir.
Bu nedenle düşük immünoglobulin sonucu görüldüğünde öncelikle nedeninin araştırılması gerekir.
SEKONDER İMMÜNOGLOBULİN DÜŞÜKLÜĞÜ NEDEN OLABİLİR?
İmmünoglobulin düzeylerini etkileyebilecek çeşitli durumlar bulunabilir.
Bunlar arasında bazı:
- İlaç tedavileri
- Hematolojik hastalıklar
- Böbrek hastalıkları ve protein kayıpları
- Sindirim sisteminden protein kaybına yol açan durumlar
- Bağışıklık sistemini etkileyen tedaviler
- Diğer sistemik hastalıklar
yer alabilir.
Bu nedenle primer immün yetmezlik tanısı düşünülmeden önce sekonder nedenlerin değerlendirilmesi önemlidir.
İMMÜNOGLOBULİN TESTİ NEDEN İSTENİR?
IgG, IgA ve IgM testleri birçok farklı nedenle istenebilir.
Özellikle:
- Sık tekrarlayan enfeksiyonlar
- Ağır enfeksiyonlar
- Tekrarlayan zatürre
- Kronik veya tekrarlayan sinüzit
- Beklenenden uzun süren enfeksiyonlar
- Olağandışı mikroorganizmalarla gelişen enfeksiyonlar
- Primer veya sekonder immün yetmezlik şüphesi
bulunduğunda immünoglobulin düzeylerinin değerlendirilmesi düşünülebilir.
TEK BİR İMMÜNOGLOBULİN TESTİ TANI İÇİN YETERLİ MİDİR?
Çoğu durumda hayır.
Bağışıklık sistemi oldukça karmaşıktır ve yalnızca IgG, IgA ve IgM düzeylerinden oluşmaz.
Gerekli görüldüğünde hekim tarafından ek testler istenebilir.
Bunlar arasında:
- Tam kan sayımı
- Lenfosit alt grupları
- IgG alt sınıfları
- Aşılara karşı oluşan spesifik antikor yanıtları
- Kompleman sistemi testleri
- Protein elektroforezi veya immünfiksasyon
- Genetik incelemeler
bulunabilir.
Hangi testlerin gerekli olduğuna hastanın öyküsüne ve ilk laboratuvar sonuçlarına göre karar verilir.
IgG ALT SINIFLARI NEDİR?
IgG kendi içerisinde dört temel alt sınıfa ayrılır:
- IgG1
- IgG2
- IgG3
- IgG4
Bu alt sınıfların bağışıklık sistemindeki görevleri ve farklı antijenlere karşı oluşturdukları yanıtlar birbirinden farklı olabilir.
Bazı hastalarda toplam IgG normal olmasına rağmen belirli IgG alt sınıflarında düşüklük görülebilir.
Ancak IgG alt sınıf sonucunun tek başına düşük olması her zaman klinik olarak önemli bir immün yetmezlik anlamına gelmez.
Sonuçların enfeksiyon öyküsü ve fonksiyonel antikor yanıtlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir.
AŞI ANTİKORLARI NEDEN ÖLÇÜLEBİLİR?
Bazen kişinin toplam immünoglobulin düzeyleri normal veya normale yakın olduğu halde antikorların işlevsel olarak yeterli olup olmadığı araştırılmak istenebilir.
Bu durumda belirli aşılara karşı oluşmuş antikor yanıtları değerlendirilebilir.
Amaç bağışıklık sisteminin belirli antijenlere karşı yeterli ve işlevsel antikor üretip üretemediğini anlamaya yardımcı olmaktır.
Bu değerlendirme klinik immünoloji uzmanı tarafından planlanmalıdır.
IgG DÜŞÜKLÜĞÜNDE IVIG VEYA SCIG GEREKİR Mİ?
Her düşük IgG sonucu IVIG veya SCIG tedavisi gerektirmez.
İmmünoglobulin replasman tedavisine karar verirken yalnızca kandaki IgG düzeyine bakılmaz.
Hastanın:
- Tanısı
- Enfeksiyon sıklığı
- Enfeksiyonların şiddeti
- Antikor üretme kapasitesi
- Aşılara verdiği antikor yanıtı
- Diğer laboratuvar sonuçları
- Klinik durumu
birlikte değerlendirilir.
Uygun hastalarda immünoglobulin replasmanı IVIG veya SCIG şeklinde uygulanabilir.
IVIG IgG DEĞERİNİ YÜKSELTİR Mİ?
IVIG preparatları ağırlıklı olarak IgG içerdiği için uygulama sonrasında kandaki IgG düzeyi yükselir.
IVIG ile verilen antikorlar zaman içerisinde vücutta parçalandığından tedavi belirli aralıklarla tekrarlanabilir.
Primer immün yetmezlikte amaç yalnızca laboratuvar değerini yükseltmek değil, hastanın yeterli antikor korumasına ulaşmasına ve enfeksiyonların azaltılmasına yardımcı olmaktır.
SCIG IgG DEĞERİNİ NASIL ETKİLER?
SCIG de ağırlıklı olarak IgG içeren immünoglobulin tedavisidir.
IVIG’den farklı olarak cilt altına daha küçük miktarlarda ve genellikle daha sık uygulanır.
Bu uygulama biçimi bazı hastalarda IgG düzeylerinin daha dengeli seyretmesine yardımcı olabilir.
IVIG veya SCIG seçimi kişinin klinik durumuna göre yapılır.
İMMÜNOGLOBULİN DÜŞÜKLÜĞÜ TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ?
Tedavi düşüklüğün nedenine bağlıdır.
Sekonder bir neden bulunuyorsa mümkün olduğunda altta yatan nedenin tedavisi veya yönetimi önemlidir.
Primer antikor eksikliklerinde ise hastalığın türüne göre:
- Enfeksiyonların erken ve uygun tedavisi
- Bazı hastalarda koruyucu antibiyotikler
- IVIG
- SCIG
- Düzenli klinik takip
gibi yaklaşımlar kullanılabilir.
Tedavi kişiye özel planlanmalıdır.
IgG, IgA VE IgM YÜKSEKLİĞİ NE ANLAMA GELİR?
İmmünoglobulinlerin yalnızca düşük olması değil, yüksek olması da farklı nedenlerle görülebilir.
Enfeksiyonlar, kronik inflamasyon, otoimmün hastalıklar, karaciğer hastalıkları ve bazı hematolojik durumlarda immünoglobulin düzeylerinde artış görülebilir.
Tek bir yüksek sonuç belirli bir hastalığın tanısı değildir.
Gerekli görüldüğünde yüksekliğin hangi immünoglobulin sınıfında olduğu ve artışın özellikleri ek testlerle değerlendirilir.
SIK SORULAN SORULAR
IgG düşükse bağışıklık sistemi zayıf mıdır?
IgG düşüklüğü antikor savunmasında bir problem olabileceğini düşündürebilir ancak tek başına kişinin bağışıklık sisteminin tamamının “zayıf” olduğunu göstermez.
Klinik değerlendirme gerekir.
IgA düşükse ne olur?
Bazı kişiler tamamen belirtisiz olabilir. Bazı kişilerde özellikle solunum ve sindirim sistemi enfeksiyonları daha sık görülebilir.
Düşüklüğün derecesi ve diğer immünoglobulin sonuçları önemlidir.
IgM düşükse tehlikeli midir?
Tek başına düşük IgM sonucundan hastalığın ciddiyeti belirlenemez.
Sonuç diğer laboratuvar bulguları ve kişinin enfeksiyon geçmişiyle birlikte değerlendirilmelidir.
IgG düşükse IVIG başlanır mı?
Her zaman değil.
IVIG kararı yalnızca IgG değerine göre verilmez. Hastanın tanısı, enfeksiyon geçmişi ve antikor fonksiyonu birlikte değerlendirilir.
IgG normal olduğu halde immün yetmezlik olabilir mi?
Evet.
Bazı antikor bozukluklarında toplam immünoglobulin düzeyleri normal olabilir ancak spesifik antikor yanıtlarında veya bağışıklık sisteminin başka bölümlerinde sorun bulunabilir.
Bu nedenle güçlü bir klinik şüphe varsa yalnızca normal IgG sonucu immün yetmezliği tamamen dışlamaz.
İmmünoglobulin testi aç karnına mı yapılır?
Testin yapılış koşulları ve aynı anda istenen diğer tetkikler değişebileceğinden laboratuvarın ve hekimin verdiği hazırlık talimatları takip edilmelidir.
SONUÇ
IgG, IgA ve IgM bağışıklık sisteminin antikor savunmasında farklı görevler üstlenen önemli immünoglobulin sınıflarıdır.
IgG özellikle kandaki antikor savunmasında, IgA mukozal yüzeylerin korunmasında, IgM ise birçok enfeksiyona karşı gelişen erken bağışıklık yanıtında önemli rol oynar.
Bu değerlerden birinin düşük çıkması tek başına primer immün yetmezlik tanısı anlamına gelmez.
İmmünoglobulin sonuçlarının:
- Kişinin yaşı
- Enfeksiyon geçmişi
- Diğer immünoglobulin değerleri
- Kullanılan ilaçlar
- Eşlik eden hastalıklar
- Gerekli olduğunda fonksiyonel antikor testleri
ile birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Tekrarlayan, ağır veya olağandışı enfeksiyonları bulunan kişilerde klinik immünoloji değerlendirmesi gerekebilir.
PRİMER İMMÜN YETMEZLİK BİLGİ MERKEZİ
Primer immün yetmezliklerin belirtileri, tanı yöntemleri ve tedavi seçenekleri hakkında daha kapsamlı bilgi için Primer İmmün Yetmezlik Bilgi Merkezi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
İLGİLİ İÇERİKLER
- Erişkinlerde Primer İmmün Yetmezlik: Belirtileri ve Tanı Süreci
- IVIG Nedir? Nasıl Uygulanır ve Kimlere Verilir?
- SCIG Nedir? Nasıl Uygulanır? IVIG ile Farkı Nedir?
KAYNAKLAR
- Immune Deficiency Foundation (IDF)
- Merck Manual – Overview of Immunodeficiency Disorders
- ARUP Consult – Immunoglobulin Disorders
- Klinik immünoloji ve primer immün yetmezlik rehberleri
TIBBİ BİLGİLENDİRME NOTU
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve tanı veya tedavi önerisi değildir.
Laboratuvar sonuçlarının normal aralıkları yaşa, kullanılan yönteme ve laboratuvara göre değişebilir. IgG, IgA veya IgM sonuçlarınızı tek başına değerlendirerek tanı koymaya veya tedavi değiştirmeye çalışmayınız.
Sonuçlarınızın değerlendirilmesi için hekiminize veya klinik immünoloji uzmanına başvurunuz.
